Nhắc đến “botox”, gần như ai cũng nghĩ ngay đến xoá nhăn. Nhưng cùng một hoạt chất ấy đang được bác sĩ dùng để giúp người sau đột quỵ duỗi được bàn tay đang co quắp, giúp người bị co giật nửa mặt lấy lại nếp sinh hoạt bình thường, hay giúp trẻ bại não bớt co cứng cơ. Câu chuyện của botulinum toxin thú vị hơn nhiều so với hình dung “mũi tiêm làm đẹp”.
Botulinum toxin là gì?
Botulinum toxin nhóm A là một hoạt chất có tác dụng làm giãn cơ tạm thời. “Botox” thực chất là tên một sản phẩm quen thuộc, còn trên thị trường còn nhiều biệt dược khác cùng nhóm (ví dụ Dysport). Điểm chung: khi được tiêm đúng vào khối cơ, thuốc làm cơ đó bớt co lại trong một khoảng thời gian.
Nghe tên “độc tố” dễ khiến người ta e ngại, nhưng ở liều điều trị do bác sĩ chỉ định, chính khả năng làm dịu cơ này lại trở thành công cụ chữa bệnh.
Không chỉ thẩm mỹ, botulinum toxin điều trị những gì?
Ngoài làm mờ nếp nhăn, hoạt chất này được dùng trong nhiều tình huống y khoa, chẳng hạn:
-
Co cứng, co thắt cơ cổ (chứng vẹo cổ do co thắt)
-
Co cứng tay, chân sau đột quỵ hoặc ở người bại não
-
Co giật mí mắt, co giật nửa mặt
-
Rung giật nhãn cầu mắc phải
-
Tăng tiết nước bọt gây chảy nước dãi nhiều
-
Một số trường hợp nứt hậu môn
Đây chính là điều ít người biết: phía sau “mũi tiêm đẹp” là một loại thuốc có vai trò điều trị rất rộng.
Vì sao tiêm vào lại làm cơ giãn ra?
Cơ của chúng ta co lại nhờ tín hiệu từ dây thần kinh. Botulinum toxin tạm thời chặn tín hiệu đó tại vùng được tiêm, nên khối cơ ngừng co quá mức và giãn ra. Vì cơ chế mang tính tại chỗ và có chọn lọc, bác sĩ mới cần tiêm đúng cơ, đúng vị trí.
Hiệu quả kéo dài bao lâu?
Tác dụng không vĩnh viễn. Sau một thời gian, cơ dần hoạt động trở lại và triệu chứng có thể quay lại, nên với nhiều chỉ định người bệnh cần tiêm nhắc theo lịch bác sĩ đặt ra. Đây là điều trị theo đợt, không phải làm một lần là xong.
Ai cần thận trọng?
Không phải ai cũng phù hợp để tiêm. Người dị ứng với thành phần của thuốc thì không được dùng. Cần đặc biệt thận trọng nếu sẵn có tình trạng khó nuốt, khó thở, bệnh lý thần kinh – cơ, hoặc bệnh lý về mắt và hô hấp. Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú cần trao đổi kỹ với bác sĩ vì dữ liệu an toàn còn hạn chế.
Tác dụng phụ có thể gặp
Như mọi thuốc, botulinum toxin cũng có thể gây tác dụng không mong muốn, thường là tạm thời: yếu cơ vùng tiêm, sụp mí, khó nuốt, khô miệng, nhìn mờ hoặc nhìn đôi, đau và phản ứng tại chỗ tiêm. Đây là lý do vì sao việc tiêm phải do người có chuyên môn thực hiện, chứ không phải một thủ thuật “làm đẹp cấp tốc” ở bất kỳ đâu.
Điều quan trọng nhất cần nhớ
Botulinum toxin là thuốc kê đơn. Đúng liều, đúng cơ, đúng người — cả ba yếu tố đều phải do bác sĩ quyết định sau khi thăm khám. Cùng một hoạt chất có thể là giải pháp điều trị hiệu quả, nhưng cũng có thể gây hại nếu dùng sai. Nếu bạn hoặc người thân đang cân nhắc, hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước, đừng tự tìm đến những nơi tiêm trôi nổi.
Câu hỏi thường gặp
Botox và botulinum toxin có phải là một? “Botox” là cách gọi quen thuộc; botulinum toxin nhóm A mới là tên hoạt chất, và có nhiều biệt dược khác nhau cùng nhóm.
Tiêm botulinum toxin có nguy hiểm không? Ở liều điều trị do bác sĩ chỉ định và thực hiện đúng kỹ thuật, đây là phương pháp đã được dùng rộng rãi. Rủi ro tăng lên khi tiêm sai liều, sai vị trí hoặc ở nơi không đảm bảo chuyên môn.
Hiệu quả giữ được bao lâu? Tác dụng có giới hạn theo thời gian, nên nhiều trường hợp cần tiêm nhắc theo lịch của bác sĩ.
Bài viết mang tính cung cấp kiến thức, không thay thế cho thăm khám và chỉ định của bác sĩ. Nguồn tham khảo: Dược thư Quốc gia Việt Nam; tờ thông tin sản phẩm (SmPC/eMC); UpToDate.
EcoHealth triển khai các chương trình khám sức khỏe doanh nghiệp và khám tận nơi, với danh mục thiết kế theo đặc thù nguy cơ của từng đơn vị và báo cáo phân tích sức khỏe cấp tổ chức.
ECOHEALTH – LUÔN LẮNG NGHE CƠ THỂ BẠN
Địa chỉ: Tòa nhà EcoHealth, Số 4/4 Kim Đồng – Hoàng Mai – Hà Nội
Hotline tư vấn dịch vụ: 0823 888 981
Hotline chăm sóc khách hàng: 0859 888 981
